Saturday, November 14, 2026

ห้ากฏการบริหารคนของเล่าปี่ สรุปโดย อาจารย์มิกซ์

จาก https://www.youtube.com/watch?v=03gW9HnXYVw
โดย อ. มิกซ์ ณัฐกริช เปาอินทร์

5 กฎเหล็กในการบริหารคนของเล่าปี่ ซึ่งเป็นผู้นำที่สามารถดึงดูดอัจฉริยะและสร้างความภักดีจากลูกน้องได้อย่างเหนียวแน่น ดังนี้:

1. เสนออุดมการณ์ก่อนผลประโยชน์ (0:26): เล่าปี่ไม่ได้ใช้เงินซื้อคนเก่ง แต่ใช้เป้าหมายที่ยิ่งใหญ่ เช่น การกอบกู้ราชวงศ์ฮั่น เพื่อให้คนเก่งได้ใช้ความสามารถสร้างตำนานที่มีความหมาย

2. ยอมเป็นคนที่ไม่ได้ฉลาดที่สุด (1:06): เล่าปี่ยอมรับจุดอ่อนของตนเองและให้เกียรติผู้ใต้บังคับบัญชาที่เก่งกว่า โดยไม่ปล่อยให้อีโก้ของผู้นำอยู่เหนือความสามารถของลูกน้อง

3. เปลี่ยนความผิดพลาดให้เป็นหนี้บุญคุณ (1:46): เมื่อลูกน้องทำพลาด แทนที่จะลงโทษซ้ำเติม เล่าปี่กลับให้กำลังใจและปกป้อง ทำให้ลูกน้องเกิดความซาบซึ้งและพร้อมถวายหัวทำงานให้

4. ซื้อใจด้วยภาษากาย (2:45): เล่าปี่ทลายกำแพงชนชั้นด้วยการใกล้ชิดกับลูกน้อง และแสดงออกให้เห็นว่าเขาให้ความสำคัญกับชีวิตของลูกน้องมากกว่าสิ่งอื่นใด (เช่น เหตุการณ์ตอนโยนลูกชายทิ้งเพื่อรักษาใจจูล่ง)

5. มอบอำนาจเบ็ดเสร็จ (3:27): เมื่อได้คนที่เหมาะสมแล้ว เล่าปี่จะไว้ใจและมอบหมายงานให้ทำอย่างเต็มที่ ไม่เข้าไปก้าวก่ายงานที่ลูกน้องถนัด

บทสรุป: ผู้นำไม่จำเป็นต้องเก่งไปเสียทุกเรื่อง แต่ต้องมีน้ำใจที่กว้างขวางพอจะรวมคนเก่งไว้กับตัวเพื่อสร้างอาณาจักรให้สำเร็จ

เฉียนหลง ผู้ส่งผลรุนแรงต่อการกอบกู้สยาม 2 ครั้ง

 from https://www.facebook.com/share/p/19tZVyXXor/ 

เฉียนหลง ผู้ส่งผลรุนแรงต่อการกอบกู้ สยาม
2 ครั้ง ( กรุงธน / กรุงเทพฯ )
..
กรุงแตกครั้ง ที่2
ราชวงศ์คองบอง ของพม่า ก่อตั้งโดย พระเจ้าอลองพญา เคยมาตีกรุงศรี และพอถึง มังระ
สามารถรบชนะอาณาจักรอยุธยาของไทย (ตีแตกเมื่อ พ.ศ. 2310 หรือ ค.ศ. 1767
กรุงแตกครั้งที่ 2
..
บันทึกพม่าระบุชัดเจนว่า
หลังยึดกรุงศรีอยุธยาได้ไม่นาน
พระเจ้ามังระทรงมีรับสั่งด่วนให้ถอนทัพหลักกลับทันที เพราะกองทัพต้าชิงของจักรพรรดิเฉียนหลงกำลังบุกประชิดชายแดนพม่าทางเหนืออย่างหนัก
ที่ พม่า ต้องเร่งมาตี กรุงศรี และ รีบถอยทัพกลับ
จนกระทั่ง พระเจ้าตากสินกู้ชาตินั้น
เพราะ ทหารพม่า ถอยทัพ เพื่อไป ทำสงคราม กับ ราชวงศ์ชิง
ตรงกับ รัชสมัย ของ จักรพรรดิจีนผู้ทรงอำนาจที่สุดในโลก
นั่นคือ รัชสมัย ของ จักรพรรดิเฉียนหลง
..
สงครามจีน-พม่า (Sino-Burmese War ค.ศ. 1765–1769)
ซึ่ง จักรพรรดิเฉียนหลง ทรงใช้เงินงบประมาณหลวงไปทั้งสิ้นประมาณ 9.8 ล้านตำลึงเงิน
(รายได้รวมของราชสำนักชิงทั้งประเทศต่อปีในยุคนั้นอยู่ที่ราวๆ 40 ล้านตำลึงเงิน
เท่ากับว่าเฉียนหลงยอมควักเงินคงคลังถึง 1 ใน 4 ของรายได้ประเทศ เพื่อมารุมทำสงครามชายแดนครั้งนี้ )
9.8 ล้านตำ ก็ประมาณ 27,000 ล้านบาท
บุกพม่ารวมทั้งหมดถึง4 ครั้ง ซึ่งงบประมาณ
9.8 ล้านตำลึง
เอามาใช้ ดังนี้
1.ค่าตัวและเงินเดือนทหารแปดกองธง (Elite Manchu Bannermen)
เป็นทหาร ระดับ ท้อป จาก ปักกิ่ง
2.ค่าขนส่งเสบียงผ่านป่าดงดิบ (Logistics)
3.การต่อเรือรบ
ในการบุกครั้งที่ 3 และ 4 มีการสั่งสร้างอู่ต่อเรือและระดมเรือรบในแม่น้ำอิรวดีเพื่อใช้โจมตีทางน้ำขนาบข้างกองทัพบก
..
ผล
งบมหาศาล แต่ ถูกบันทึกว่าเป็น สงครามชายแดนที่หายนะที่สุดในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ชิง
1.แม่ทัพระดับพระกาฬของจักรพรรดิเฉียนหลงต้องเสียชีวิตไปถึง 4 คน
(หลิวเจ่า, หยางอิ้งจวี่, หมิงรุ่ย และเอ๋อหนิง)
สรุป แม่ทัพใหญ่ตายเรียบ
2.สูญเสียกำลังพล
ทหารจีนล้มตายไปมากกว่า 70,000 นาย
...
เกร็ดประวัติศาสตร์ไทย
สงครามที่เฉียนหลงยอมทุ่มเงินหมื่นล้านบุกพม่าในครั้งนั้น กลายมาเป็น "ส้มหล่นก้อนโต" ของสยาม
เพราะทำให้พระเจ้ามังระต้องรีบดึงกองทัพพม่าส่วนใหญ่ (รวมถึงแม่ทัพใหญ่อย่างอะแซหวุ่นกี้) ออกจากดินแดนไทยกลับไปยันกองทัพจีน
เปิดโอกาสให้ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงสามารถกอบกู้เอกราชและตั้งกรุงธนบุรี
....
พม่า ที่ตี กรุงศรี ครั้งที่ 2
Top Form แกร่งที่สุดในเอเชีย
ในช่วงปี ค.ศ. 1765–1769 กองทัพพม่าอยู่ภายใต้การนำของ พระเจ้ามังระ และยอดแม่ทัพอย่าง เนเมียวสีหบดี และ มหาธีหสุระ ซึ่งเป็นทหารอาชีพที่ผ่านศึกสงครามกลางเมืองและการขยายดินแดนมาอย่างโชกโชน (รวมถึงศึกพิชิตกรุงศรีอยุธยา)
แม่ทัพพม่า คือ ผู้นำทัพที่มีอัจฉริยภาพทางทหาร
จนสามารถสยบกองทัพมหาอำนาจที่รวยที่สุดในโลกอย่างราชวงศ์ชิงลงได้ถึง 4 ครั้งซ้อน
พม่าไม่ได้รบด้วยความป่าเถื่อนหรือใช้แค่ดาบดั้งเดิม แต่พวกเขารบด้วย
"เทคโนโลยีปืนไฟ การจัดแถวยิงแบบยุโรป และการปรับยุทธวิธีให้เข้ากับสภาพป่าดงดิบ"
จนสามารถเอาชนะกองทัพแมนจูที่มีเกราะเหล็กหนาและเชี่ยวชาญการยิงธนูบนหลังม้าได้อย่างเด็ดขาด
พม่าเข้าถึงปืนคาบศิลา (Flintlock/Matchlock) คุณภาพดีจากพ่อค้าชาวอังกฤษและฝรั่งเศสอย่างมหาศาล ทหารพม่ามีอัตราส่วนการใช้ปืนไฟต่อจำนวนประชากรที่สูงมากในยุคนั้น
จนมี
1.ยุทธวิธี "ปืนไฟหมุนเวียนคัดลอกยุโรป" (Continuous Fire)
2.กระบวนทัพตับปืน (Salvo/Volley Fire)
พม่าพัฒนาแผนการรบโดยแบ่งพลปืนไฟออกเป็น 3 หรือ 4 แถวตับปืน
เมื่อแถวแรกยิงเสร็จ จะถอยไปบรรจุกระสุนใหม่
ขณะที่แถวสองและสามจะก้าวขึ้นมายิงสลับทดแทนกันทันที
ยุทธวิธีนี้ทำให้เกิด
"ม่านกระสุนปืนไฟที่ยิงถล่มอย่างต่อเนื่องไม่มีช่องว่าง"
เมื่อทหารม้าเกราะแมนจูพุ่งเข้ามา จึงถูกกระสุนปืนสาดเข้าใส่จนม้าตื่นตระหนก ล้มตาย และทัพแตกตั้งแต่ยังไม่ถึงตัวค่ายพม่า
.
3.กองพลรบพิเศษ "ทหารปืนไฟกองหน้า" (Elite Musketeers)
หน่วยรบพิเศษที่เป็นทหารอาชีพแท้ๆ เรียกว่า "กองพลปืนไฟอาสา" (Atheat)
ซึ่งเป็นทหารที่ได้รับการฝึกฝนการยิงปืนและการใช้อาวุธประชิดตัวอย่างหนักหน่วง วินัยสูงมาก และมีสปิริตนักรบที่ไม่กลัวความตาย
4.ยอดแม่ทัพพม่าอย่าง มหาธีหสุระ
มักจะส่งหน่วยปืนไฟเคลื่อนที่เร็วนี้แอบซุ่มเดินป่าไปตัดระบบเสบียงของจีนที่แนวหลังอย่างแม่นยำ
ทำให้กองทัพชิงพะว้าพะวังกับการรบข้างหน้าและกังวลกับเสบียงข้างหลังจนระบบการจัดกระบวนทัพพังทลายลงในที่สุด
..
การรบครั้ง ที่ 3
ยุทธภูมิเมย์เมียว
หมิงรุ่ย" (หลานชายของมเหสีและราชบุตรเขยของเฉียนหลง) ยกทัพมา พม่าใช้วิธีล้อมกรอบกองทัพของหมิงรุ่ยไว้
จนทหารจีนอดอยากต้องกินเนื้อหม้าและใบไม้ สุดท้ายเมื่อทัพแตก หมิงรุ่ยเลือกที่จะตัดผมตัวเองฝากคนสนิทกลับไปทูลเฉียนหลง แล้วผูกคอตายใต้ต้นไม้เพื่อหนีความอัปยศ
..
ความพิโรธ ของ จักรพรรดิผู้ทรงอำนาจที่สุดในโลก
เมื่อ จักรพรรดิเฉียนหลง ได้รับทราบข่าวว่า
"หมิงรุ่ย" (Mingrui) หลานชายสุดที่รักและราชบุตรเขยของพระองค์
ต้องจบชีวิตลงด้วยการผูกคอตายหนีความอัปยศที่ชายแดนพม่า
ฮ่องเต้ เจ้าชีวิตทรงกรรแสง (ร้องไห้) จนน้ำตานองหน้าและแต่งกลอนไว้อาลัย
...
มิงรุ่ยไม่ได้เป็นแค่แม่ทัพธรรมดา
แต่เขาเป็นหลานชายแท้ๆ ของ ฮองเฮาฟู่ฉา (Empress Xiaoxianchun) มเหสีองค์แรกและเป็นผู้หญิงที่เฉียนหลงรักที่สุดในชีวิต
แถมหมิงรุ่ยเพิ่งจะสร้างผลงานใหญ่ปราบกบฏในซินเจียงมา ทำให้เฉียนหลงรักและเอ็นดูเขาเหมือนลูกชายแท้ๆ
เมื่อทหารคนสนิทหิ้วห่อผ้าที่บรรจุ
"ปอยผมและตราประทับแม่ทัพ" ของหมิงรุ่ย (ที่หมิงรุ่ยตัดฝากไว้ก่อนผูกคอตาย)
กลับมาถึงพระราชวังต้องห้าม
เฉียนหลงฮ่องเต้ถึงกับทรงทรุดและกรรแสงออกมาอย่างหนักต่อหน้าเหล่าขุนนาง
พระองค์ทรงจารึกบทกลอนไว้อาลัยด้วยพระหัตถ์ของพระองค์เอง
เพื่อยกย่องความกล้าหาญของหมิงรุ่ยที่ยอมตายดีกว่ายอมสวามิภักดิ์ต่อพม่า
..
หลังความโศกเศร้าคือความโกรธแค้นอันมหาศาล เฉียนหลงทรงมองว่าการตายของหมิงรุ่ยและทหารแปดกองธงคือ
"ความอัปยศครั้งใหญ่ที่สุดของราชวงศ์ชิง"
พระองค์สั่งลงโทษและประหารชีวิตขุนนางและรองแม่ทัพแนวหลังทุกคนที่ส่งเสบียงล่าช้าจนทำให้กองทัพของหมิงรุ่ยต้องอดอยากจนทัพแตก
เฉียนหลงทรงประกาศลั่นราชสำนักว่าจะ
"ไม่ยอมเลิกราสงครามนี้จนกว่าพม่าจะพังพินาศ"
ทรงสั่งระดมทุนทรัพย์และเกณฑ์ทหารแมนจูขนานใหญ่อีกรอบทันที
..
การรบครั้งที่ 4
เพื่อแก้แค้นให้หมิงรุ่ย
เฉียนหลงทรงตัดสินใจส่งการ์ดใบสุดท้ายที่ดีที่สุดของราชสำนักลงไป นั่นคือ "ฟู่เหิง" (Fuheng)
ผู้ดำรงตำแหน่งอัครมหาเสนาบดี (นายกรัฐมนตรี)
และมีศักดิ์เป็นน้าแท้ๆ ของหมิงรุ่ย
(น้องชายของฮองเฮาฟู่ฉา)
ฟู่เหิงยกทัพใหญ่ลงใต้ไปในคราวนี้ด้วยความแค้นเต็มอกเพื่อกู้ชื่อเสียงให้ตระกูลฟู่ฉา
ยุทธการครั้งที่ 4 นี้จึงดุเดือดและตึงเครียดที่สุด
เพราะจีนขนปืนใหญ่และต่อเรือรบหวังปิดบัญชีพม่าให้ได้
แต่สุดท้ายฟู่เหิงก็ต้านทานโรคระบาดและไข้ป่าไม่ไหว ป่วยหนักจนต้องถอยทัพกลับและมาเสียชีวิตที่ปักกิ่งในเวลาต่อมาเช่นกัน
..
เกร็ด
การเสียคนรักในตระกูลฟู่ฉาไปถึง 2 คนในศึกนี้ (หมิงรุ่ยและฟู่เหิง) ถือเป็นบาดแผลในใจที่เฉียนหลงทรงเสียพระทัยที่สุด
มีในบันทึกความทรงจำช่วงท้ายพระชนม์ชีพ
..
ทั้งสองประเทศเหนื่อยล้าอย่างถึงที่สุด จนนำไปสู่การเจรจาทำ สนธิสัญญาก้องโตน ในปี ค.ศ. 1769
หลังจบศึกครั้งที่ 4 ทั้งสองฝ่ายต่างอยู่ในสภาพ "สะบักสะบอมจนรบต่อไม่ไหว"
กองทัพชิงสูญเสียทหารไปกว่า 70,000 นายและเสนาบดีฟู่เหิงก็ป่วยหนัก
ส่วนฝั่งพม่าแม้จะชนะแต่ก็บอบช้ำ ขาดแคลนเสบียง และอ่อนล้าจากการทำศึกสองด้าน
(ศึกจีนและศึกสยาม)
ยอดแม่ทัพพม่าอย่าง มหาธีหสุระ จึงตัดสินใจเปิดเจรจาสงบศึกกับแม่ทัพจีนที่แนวหน้าโดยไม่ได้ขอความเห็นชอบจากกษัตริย์ของตนล่วงหน้า
..
ใน สนธิสัญญาก้องโตน
มีข้อตกลงว่าพม่าจะยอมส่งเครื่องบรรณาการให้จีน และจีนจะยอมเปิดด่านการค้าชายแดนให้อีกครั้ง
แต่เมื่อ พระเจ้ามังระ ทรงทราบเรื่องก็ทรงกริ้วมหาธีหสุระมากที่ไปยอมทำสัญญากับจีน
พม่าจึงแกล้งไม่ส่งเครื่องบรรณาการตามนัด
ฝ่ายเฉียนหลงฮ่องเต้เมื่อรู้ว่าพม่าเบี้ยวสัญญา ก็ทรงสั่งปิดประตูกั้นการค้าชายแดนยาวนานเกือบ 20 ปีเพื่อดัดหลังพม่า
.
จีนนี่ขี้โม้ ราคาคุย
จักรพรรดิเฉียนหลงเป็นคนที่รักชื่อเสียงอย่างมาก พระองค์ทรงบรรจุสงครามพม่านี้เข้าไปเป็นหนึ่งใน
"สิบยอดแคมเปญศึกอันยิ่งใหญ่" (Ten Great Campaigns) ประจำรัชสมัยของพระองค
เทคนิคเปลี่ยนแพ้เป็นชนะ
ในบันทึกประวัติศาสตร์ราชสำนักชิง
พระองค์ทรงเขียนอธิบายว่า
เหตุที่จีนยอมถอยทัพไม่ใช่เพราะแพ้
แต่เป็นเพราะพม่าตระหนักในพระบารมีอันยิ่งใหญ่ของโอรสแห่งสวรรค์และเข้ามา "คุกเข่าขอขมา" จีนจึงยอมอภัยทานและถอยทัพกลับด้วยความเมตตา
..
ผลหลังจากนั้น
เมื่อมหาอำนาจอันดับหนึ่งของโลกในยุคนั้นอย่างราชวงศ์ชิง
สั่ง ปิดด่านการค้าชายแดน (ยูนนาน-พม่า) ยาวนานเกือบ 20 ปี (ค.ศ. 1770–1788)
เพื่อลงโทษพม่าที่เบี้ยวสัญญาบรรณาการ
การปิดด่านในครั้งนั้นส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อ เศรษฐกิจภายในของพม่า ในยุคราชวงศ์โกนบอง
แทบล้มละลาย
1.พม่ามีสินค้าส่งออกยอดนิยมที่เป็นที่ต้องการของตลาดจีนมหาศาลอยู่ 3 สิ่งหลัก คือ หยก ฝ้าย และอัญมณี
วิกฤตฝ้ายและหยก ก่อนสงคราม พม่าส่งออกฝ้ายคุณภาพดีดิบไปยังมณฑลยูนนานปีละหลายล้านชั่ง และหยกพม่าคือสิ่งที่ราชสำนักชิงและคหบดีจีนคลั่งไคล้ที่สุด
เมื่อเฉียนหลงสั่งปิดด่าน
สินค้าเหล่านี้ถูกกักไว้ที่ชายแดน
ไม่สามารถส่งออกได้ พ่อค้าพม่าล้มละลายเป็นแถบๆ ราคาฝ้ายและหยกในประเทศดิ่งลงเหวเพราะล้นตลาด
.
ในทางกลับกัน พม่าต้องพึ่งพาการนำเข้าสินค้าจากจีนอย่างมาก โดยเฉพาะ ใบชาสด/ชาแผ่นจากยูนนาน (ซึ่งคนพม่านิยมนำมาทำ "ละแพ็ต" หรือชาหมักกินเล่น) รวมถึงผ้าไหมเหลว เครื่องปั้นดินเผา และเข็มเย็บผ้าเหล็ก
เมื่อด่านปิด สินค้าเหล่านี้กลายเป็นของหายากและมีราคาสูงลิบลิ่ว เกิดตลาดมืดและการลักลอบขนส่งสินค้าเถื่อนตามแนวชายแดนป่าดงดิบ ซึ่งทำให้รัฐบาลพม่าสูญเสียรายได้จากภาษีศุลกากรไปอย่างมหาศาล
..
ราชสำนักชิงในยุคเฉียนหลงขึ้นชื่อเรื่องการใช้ เงินตำลึง (Silver) ในการซื้อขาย
เมื่อการค้าชายแดนถูกตัดขาด กระแสเงินสดที่เป็นเงินเงินแท้ไหลเข้าสู่พม่าจึงหยุดชะงักลง
ส่งผลให้ระบบเศรษฐกิจภายในของพม่าเกิดสภาวะเงินตึงตัว
ขาดแคลนโลหะเงินในการหมุนเวียนเวทีการค้า ซ้ำเติมด้วยภาระค่าใช้จ่ายที่พม่าต้องส่งกองทัพไปทำสงครามยืดเยื้อในดินแดนอื่น
(เช่น การตรึงกำลังในล้านนาและสยาม)
.
บทสรุปทางเศรษฐกิจ
แม้พม่าจะชนะสงครามในทางทหารอย่างงดงาม
แต่ในทางเศรษฐกิจ พม่าบอบช้ำอย่างหนักจากการโดนคว่ำบาตรทางการค้า
นี่คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้ในเวลาต่อมา พระเจ้าปดุง ทรงยอมโอนอ่อนผ่อนตามและส่งคณะทูตเดินทางไปปักกิ่งในปี ค.ศ. 1790 เพื่อขอเปิดประตูด่านการค้าอีกครั้ง
เพราะพม่าตระหนักดีว่า "ชนะรบแต่แพ้ท้องปาก"
นั้นไม่สามารถทำให้จักรวรรดิอยู่รอดได้ในระยะยาว
..
ผลต่อ สยาม
กรุงเทพ
หลัง กรุงแตก 20 ปี
เราสถาปนาราชวงศ์จักรี
เกิดประเด็นที่น่าทึ่งทางประวัติศาสตร์ว่า
Q :การที่จีนปิดด่านยาวนานเกือบ 20 ปี
ส่งผลทางอ้อมให้พม่า "พ่ายแพ้ในศึกเก้าทัพ" (พ.ศ. 2328) ต่อสยามจริงหรือไม่ ?
A : จริง !
แม้ฉากหน้าของ สงครามเก้าทัพ
จะเป็นการต่อสู้ระหว่างสยามกับพม่า
..
แต่ฉากหลังมีเรื่องของ
เศรษฐกิจที่พังทลายจากการคว่ำบาตรของจีน
เข้ามาเป็นตัวเร่งความหายนะของพม่าด้วย 3 เหตุผลหลักดังนี้
1.วิกฤตคลังแตกบีบให้ "พระเจ้าปดุง" ต้องทำสงครามหาเงิน
การโดนเฉียนหลงฮ่องเต้สั่งปิดประตูด่านกั้นการค้าชายแดนยาวนานเกือบ 20 ปี ทำให้พม่าสูญเสียรายได้จากภาษีและการส่งออกสินค้าหลัก (หยก ฝ้าย อัญมณี) จนเศรษฐกิจในประเทศเข้าสู่สภาวะฝืดเคือง คลังหลวงตึงตัว
2.จุดตายสำคัญที่ทำให้พม่าแพ้ใน สงครามเก้าทัพ
คือ "การขาดแคลนเสบียงอาหารอย่างรุนแรง" ที่ทุ่งลาดหญ้า
สรุป แผลเหวอะทางเศรษฐกิจ ทำให้ "ระบบส่งเสบียง" ของพม่าพังทลาย
..
ขยายความ
ผลจากการถูกจีนปิดด่านทำให้การหมุนเวียนของเงินตรา อาวุธ และเครื่องมือเหล็ก (เช่น จอบ เสียม เข็ม มีด) ในพม่าลดลง
ประสิทธิภาพการทำเกษตรกรรมของชาวนาพม่าแย่ลงตามไปด้วย
เมื่อพระเจ้าปดุงเกณฑ์คนนับแสนเดินทัพ
ผ่านป่าทุรกันดาร
ระบบส่งกำลังบำรุงที่บอบช้ำอยู่แล้วจากพิษเศรษฐกิจจึงล่มสลายลงอย่างรวดเร็ว
ทหารพม่าไม่มีข้าวกินจนต้องฆ่าม้าศึกและกินใบไม้
ส่งผลให้กองทัพขนาดมหึมาหมดสภาพในการรบเมื่อเจอแผนสกัดตัดเสบียงของ
สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท (วังหน้าในรัชกาลที่ 1)
3.ก่อนหน้านี้พม่ารบชนะจีนเพราะมีทรัพยากรเต็มที่
แต่การถูกปิดกั้นชายแดนทำให้พม่าสูญเสียการเข้าถึงสินค้าเชิงยุทธศาสตร์จากจีน โดยเฉพาะ ดินประสิว โลหะ และเหล็กคุณภาพดี ในการตีดาบและหล่อกระสุน ในศึกเก้าทัพความพร้อมทางยุทโธปกรณ์ของพม่าจึงไม่ได้อยู่ในจุดที่สมบูรณ์แบบที่สุดเหมือนตอนรบกับจีนเมื่อ 20 ปีก่อน
..
บทสรุปเชื่อมโยงประวัติศาสตร์
หากจักรพรรดิเฉียนหลงไม่สั่งคว่ำบาตรปิดด่านการค้าพม่าจนเศรษฐกิจง่อยเปลี้ย
พระเจ้าปดุงอาจไม่ต้องรีบร้อนทำสงครามเก้าทัพ
หรืออย่างน้อยที่สุด ระบบส่งเสบียงของพม่าก็คงจะเข้มแข็งกว่านี้มาก
แผนการปิดประตูดัดหลังของเฉียนหลงจึงกลายเป็น "อาวุธลับทางเศรษฐกิจ"
ที่ส่งผลกระทบสะเทือนมาช่วยปกป้องแผ่นดินสยามไม่ให้ตกเป็นเมืองขึ้นของพม่าอีกครั้งในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น
..
ย้อนกลับไปที่ หลังกรุงศรีแตก
กองทัพต้าชิงของจักรพรรดิเฉียนหลงกำลังบุกประชิดชายแดนพม่าทางเหนืออย่างหนัก
พม่าจึงรีบถอนทัพ
ฝ่ายไทยรับรู้เรื่องนี้เป็นอย่างดี
โดยเฉพาะ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงทราบความเคลื่อนไหวนี้
จากเครือข่ายการค้าทางทะเล
และ การสังเกตการณ์ในสนามรบ
พระเจ้าตากสินทรงเห็นกับพระเนตรเองว่า
หลังยึดกรุงศรีอยุธยาได้
พม่าไม่ได้ส่งกำลังพลจำนวนมากมาปราบปรามหัวเมืองทางใต้และตะวันออกอย่างจริงจัง
แต่กลับรีบร้อนขนทรัพย์สินและเชลยศึกถอยกลับไปทางด่านเจดีย์สามองค์อย่างรวดเร็ว
...
และ
ทรงนำมาใช้เป็นข้อมูลสำคัญในการวางแผนกอบกู้เอกราชได้สำเร็จภายในเวลาเพียง 7 เดือน
..
Strategies :การวางหมากชิงจังหวะกอบกู้เอกราช
1.ทิ้งกำลังเฝ้าเมืองไว้น้อย
พม่าทิ้งทหารไว้รักษาการณ์ที่ค่ายโพธิ์สามต้น (อยุธยา) เพียงประมาณ 3,000 นาย ภายใต้การคุมทัพของสุกี้พระนายกอง
ซึ่งไม่เพียงพอต่อการควบคุมหัวเมืองทั้งหมดของสยาม
2.บุกโจมตีทันทีก่อนพม่าฟื้นตัว
เมื่อพระเจ้าตากสินทรงประเมินแล้วว่าพม่าติดพันศึกหนักกับจีนทางเหนือและไม่สามารถส่งทัพใหญ่กลับมาช่วยค่ายโพธิ์สามต้นได้ทันท่วงที
พระองค์จึงทรงเร่งรวบรวมไพร่พลและต่อเรือรบที่จันทบุรี แล้วยกทัพบุกตีค่ายโพธิ์สามต้นแตกพ่ายในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2310
สุกี้พระนายกองนำกำลังทหารออกต่อสู้ป้องกันค่ายอย่างเต็มความสามารถ แต่ไม่อาจต้านทานความดุดันและขวัญกำลังใจที่ฮึกเหิมของกองทัพกอบกู้เอกราชได้ ค่ายโพธิ์สามต้นแตกพ่ายอย่างรวดเร็ว และสุกี้พระนายกองถูกฟันตายในสนามรบ
การเสียชีวิตของสุกี้และการแตกพ่ายของค่ายโพธิ์สามต้น ทำให้พม่าสูญเสียฐานที่มั่นสำคัญในภาคกลางของไทยอย่างสิ้นเชิง และเปิดทางให้พระเจ้าตากสินทรงสถาปนากรุงธนบุรีเป็นราชธานีแห่งใหม่ได้สำเร็จ
.
ส่งทูตไปต้าชิงทันที
หลังจากตั้งกรุงธนบุรีได้ไม่นาน
พระเจ้าตากสินทรงส่งคณะทูตไปเจริญสัมพันธไมตรีกับจักรพรรดิเฉียนหลง เพื่อแจ้งข่าวว่าพระองค์ได้ขับไล่พม่า
(ศัตรูร่วมกันของจีนและไทย) ออกจากแผ่นดินแล้ว
และทรงขอให้จีนรับรองฐานะกษัตริย์ของพระองค์เพื่อเปิดทางการค้าและซื้ออาวุธยุทโธปกรณ์มาป้องกันประเทศ
..
ตัดกลับมาที่ กรุงเทพ รัชกาลที่ 1
กรุงเทพ vs พระเจ้าปะดุง
หลังจบ สงคราม 9 ทัพ
พม่า หลังจากนั้น
ไพร่พลล้มตายมหาศาล
กองทัพพม่าที่ระดมพลมามากกว่า 140,000 นาย ถูกตีแตกพ่ายยับเยินทุกเส้นทาง
และกลับมาแก้มือ ใน "สงครามท่าดินแดง" (พ.ศ. 2329)
แต่พ่ายแพ้ อีกครั้ง
ส่งผลให้
คลังหลวงร่อยหรอ
การทำสงครามขนาดใหญ่ติดต่อกันหลายปี
ประกอบกับการถูกจักรพรรดิเฉียนหลงของจีนปิดด่านการค้าชายแดน
ทำให้เศรษฐกิจพม่าฝืดเคืองอย่างหนัก
ราษฎรอดอยากและเกิดกบฏ
การเกณฑ์แรงงานชายฉกรรจ์ไปรบทำให้ขาดคนทำไร่ไถนา ประกอบกับเกิดภาวะฝนแล้งในพม่าตอนบน ส่งผลให้ชาวบ้านอดอยากและเกิดกบฏต่อต้านการเกณฑ์ทหารตามหัวเมืองต่างๆ (เช่น กบฏในยะไข่และหัวเมืองมอญ)
..
ในช่วงบั้นปลายรัชกาลของ พระเจ้าปดุง (พ.ศ. 2325–2362)พม่าล้มเลิกความพยายามที่จะพิชิตสยามและหันไปขยายอำนาจทางทิศตะวันตกแทน จนนำไปสู่การปะทะกับ จักรวรรดิอังกฤษ (บริษัทอินเดียตะวันออกของอังกฤษ) และเกิดเป็น สงครามพม่า-อังกฤษ ครั้งที่ 1 (พ.ศ. 2367–2369) ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการล่มสลายของราชวงศ์พม่า
..
แนะนำ พม่าเสียเมือง เป็น หนังสือ สำนวนไทย ที่ดีที่สุด
..
ภาคผนวก ดวงเฉียนหลงและพระเจ้ามังระ
พื้นดวงเรียง
ยาม
วัน
เดือน
ปี
มิ่งกง
..
เฉียนหลง · 25 กันยายน 1711
ยาม 丙子 (ปิ่งจื่อ)
วัน 庚午 (เกิงอู่)
เดือน 丁酉 (ติงโหย่ว)
ปี 辛卯 (ซินเหม่า)
มิ่งกง 丙申 (ปิ่งเซิน)
คงว่างจากเสาวัน 戌亥 (ซวีไห่)
พระเจ้ามังระ · 19 สิงหาคม 1736
ยามยังไม่ทราบ
วัน 乙巳 (อี่ซื่อ)
เดือน 丙申 (ปิ่งเซิน)
ปี 丙辰 (ปิ่งเฉิน)
มิ่งกงรอเวลาเกิด
คงว่างจากเสาวัน 寅卯 (อิ๋น–เหม่า)
..
เฉียนหลงใช้ดวงฉบับยาม 丙子 (ปิ่งจื่อ)
ส่วนวันเกิดมังระใช้วันขึ้น 13 ค่ำ เดือนวากอง ศักราชพม่า 1098
ตามบันทึกของหลวงไพรสณฑ์ศาลารักษ์
..
วัยจรช่วงสงคราม
เฉียนหลงเดินถอยจาก 壬辰 (เหรินเฉิน)
เข้า 辛卯 (ซินเหม่า) ในปี 1767
จุดเปลี่ยนอยู่ราวปลายกุมภาพันธ์ถึงต้นมีนาคม หรือปลายมิถุนายน ขึ้นกับการวางยามจื่อ
วันกรุงศรีแตก 7 เมษายนจึงอ่านได้สองกรณี
พอหมิงรุ่ยออกทัพในครึ่งหลังของปี
เฉียนหลงเข้าวัยซินเหม่าแล้วทั้งสองกรณี
..
วัยจรทั้งสองอยู่ใน 甲申旬 (เจี่ยเซินสวิน)
ส่งคงว่าง 午未 (อู่–เว่ย) ลง 午 (อู่)
ช่อง ⑥ ตำแหน่งและบทบาท
มังระเดินหน้าจาก 戊戌 (อู้ซวี) เข้า 己亥 (จี่ไห่)
ราวปลาย 1762 ถึงต้น 1763 และอยู่ในวัยนี้ตลอด
...
สงคราม วัยจี่ไห่อยู่ใน 甲午旬 (เจี่ยอู่สวิน)
ส่งคงว่าง 辰巳 (เฉิน–ซื่อ) ลง 巳 (ซื่อ) ช่อง ⑥ และ 辰 (เฉิน) เสาปี
...
ไทม์ไลน์ปีจร ค.ศ. 1765–1769
1765 · 乙酉 (อี่โหย่ว)
เปิดศึกต้าชิง–พม่า
พม่ายกทัพเข้าสยาม
เฉียนหลงเดินวัย 壬辰 (เหรินเฉิน)
พอ 酉 (โหย่ว) มา ก็ซ้ำกิ่งเดือน ชง 卯 (เหม่า) เสาปี
และฮะ 辰 (เฉิน) วัยจร
ส่วนมังระได้ 乙 (อี่) ซ้ำดิถี และ 酉 (โหย่ว) ฮะ 辰 (เฉิน) เสาปี
1766 · 丙戌 (ปิ่งซวี)
พม่าล้อมอยุธยาและรับศึกทางเหนือ
戌 (ซวี) ชง 辰 (เฉิน) คนละตำแหน่ง ฝั่งเฉียนหลงชงวัยจรและเข้าเขตคงว่างจากเสาวัน ฝั่งมังระชงเสาปี ขณะที่ 亥 (ไห่) ในวัยจรยังชง 巳 (ซื่อ) ช่อง ⑥ อยู่
1767 · 丁亥 (ติงไห่)
กรุงศรีแตก ทัพพม่ากลับอังวะ หมิงรุ่ยออกทัพ
เฉียนหลงช่วงวัยเดิมได้ 丁壬合 (ติง–เหรินฮะ)
พอเข้าวัย 辛卯 (ซินเหม่า) วัยจรซ้ำเสาปีทั้งต้น และ 卯 (เหม่า) ชง 酉 (โหย่ว) เดือนเดิม ฝั่งมังระ 亥 (ไห่) ปีจรซ้ำกิ่งวัยแล้วชง 巳 (ซื่อ) ช่อง ⑥ ทั้งยังกระทบกิ่งเดือนด้วย 申亥害 (เซิน–ไห่ไห้) จังหวะนี้ตรงกับปีที่ทัพมังระตีกรุงได้แล้วต้องหันกลับไปรับศึกอีกด้าน
1768 · 戊子 (อู้จื่อ)
ทัพหมิงรุ่ยแตกในพม่า
ปีนี้เห็นสองดวงแยกกันชัด 子 (จื่อ) ปีจรซ้ำกิ่งยามเฉียนหลงและชง 午 (อู่) ช่อง ⑥ ตรงคู่ชงเดิม ฝั่งมังระ 子 (จื่อ) ตัวเดียวกันกลับเติม 申子辰 (เซิน–จื่อ–เฉิน) ครบสามกิ่ง โดยมี 亥 (ไห่) วัยจรเป็นกิ่งน้ำอีกตัว
1769 · 己丑 (จี่โฉ่ว)
ศึกฟู่เหิงและพักรบที่ก้องโตน
丑 (โฉ่ว) ฮะ 子 (จื่อ) ที่ยามเฉียนหลง และเกิด 丑午害 (โฉ่ว–อู่ไห้) ที่ช่อง ⑥ ฝั่งมังระ 己 (จี่) ซ้ำก้านวัย ส่วน 巳丑 (ซื่อ–โฉ่ว) เป็นสองกิ่งในชุดทอง
..
ภาพประกอบเทียบพื้นดวง วัยจร และไทม์ไลน์สงคราม